ปล่อยริดสีดวงทวารไว้โดยไม่รักษา อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนหนัก ที่ภูเก็ต

ริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids) เป็นโรคที่หลายคนอาจมองข้าม เพราะในระยะเริ่มต้นมักมีอาการเพียงเล็กน้อย เช่น เลือดออกขณะถ่ายอุจจาระ เจ็บแสบ หรือมีก้อนบวมบริเวณทวารหนัก อย่างไรก็ตาม หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่เข้ารับการรักษา โรคนี้สามารถนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น เลือดออกมากเรื้อรัง ภาวะซีด การติดเชื้อ ไปจนถึงความเสี่ยงต่อคุณภาพชีวิตที่ลดลง

ในจังหวัดภูเก็ต ซึ่งเป็นเมืองท่องเที่ยว และศูนย์กลางทางการแพทย์ของภาคใต้ มีสถานพยาบาล และคลินิกเฉพาะทางที่พร้อมให้บริการตรวจรักษาโรคริดสีดวงทวารด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย และมาตรฐานสากล บทความนี้จะพาคุณทำความเข้าใจเกี่ยวกับโรคริดสีดวงทวาร ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น วิธีป้องกัน และแนวทางการรักษา รวมถึงแนะนำบริการทางการแพทย์ที่ภูเก็ต เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยเข้าถึงการรักษาได้อย่างถูกต้อง และปลอดภัย

ปล่อยริดสีดวงทวารไว้โดยไม่รักษา อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนหนัก ที่ภูเก็ต

ริดสีดวงทวาร คืออะไร?

ริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids) คือ ภาวะที่ เบาะหลอดเลือด (vascular cushions) บริเวณปลายไส้ตรง และทวารหนักมีการโป่งพอง/ยืดขยายมากผิดปกติ จนกลายเป็นก้อนหรือติ่งเนื้อที่ทำให้ระคายเคือง เจ็บ หรือมีเลือดสดออกเวลาถ่ายอุจจาระ โดยปกติ เบาะหลอดเลือด เหล่านี้มีหน้าที่ช่วยปิดทวาร และควบคุมการกลั้นอุจจาระ แต่เมื่อมีแรงดันภายในหลอดเลือดสูงขึ้นเรื้อรัง เนื้อเยื่อพยุงหย่อน และหลอดเลือดขยายตัว จึงเกิดริดสีดวงทวาร

ริดสีดวงแบ่งใหญ่ ๆ ได้ 2 ชนิด

ริดสีดวงภายใน (Internal hemorrhoids): เกิดเหนือเส้นรอยต่อทวารหนัก (dentate line) เยื่อบุมีเส้นประสาทความเจ็บปวดน้อย จึงมัก ไม่ค่อยเจ็บ แต่ มีเลือดสดออก ง่าย โดยเฉพาะขณะ/หลังถ่าย
ริดสีดวงภายนอก (External hemorrhoids): เกิดใต้เส้นรอยต่อทวารหนัก อยู่ที่ผิวหนังรอบปากทวาร มีปลายประสาทหนาแน่น จึง เจ็บแสบมาก โดยเฉพาะเมื่อมีก้อนเลือดคั่ง (thrombosis) จะเป็น ก้อนแข็ง สีออกม่วง น้ำเงิน เจ็บมากฉับพลัน

สำหรับ ริดสีดวงภายใน มักประเมินความรุนแรงเป็น 4 ระยะ (Grade I–IV) ตามระดับการ โผล่/หย่อน (prolapse) ออกมานอกทวารเวลาถ่ายหรือออกแรง

สาเหตุ และปัจจัยเสี่ยงของโรคริดสีดวงทวาร

หัวใจสำคัญ คือ แรงดันในหลอดเลือดดำบริเวณทวารสูงขึ้นเรื้อรัง + เนื้อเยื่อพยุงหย่อน ซึ่งสัมพันธ์กับพฤติกรรม และภาวะหลายประการ ดังนี้

ท้องผูกเรื้อรัง และการเบ่งนาน อุจจาระแข็งจากใยอาหารน้อย/ดื่มน้ำน้อย ทำให้ต้องเบ่งแรง และนาน เพิ่มแรงดันในช่องท้อง และหลอดเลือดดำรอบทวาร เกิดการโป่งพองของเบาะหลอดเลือด
นั่งห้องน้ำ/นั่งสมาร์ตโฟนนาน การนั่งแช่นาน ๆ โดยเฉพาะที่โถชักโครกทำให้เลือดคั่งบริเวณทวาร เพิ่มโอกาสบวม และอักเสบ
อาหารใยอาหารต่ำ ดื่มน้ำน้อย ใยอาหารช่วยให้อุจจาระนุ่ม เพิ่มปริมาตร ลดแรงเบ่ง การดื่มน้ำน้อยทำให้อุจจาระแข็ง จึงกระตุ้นปัญหาวนซ้ำ
ยกของหนัก/ออกแรงดันช่องท้องสูง การยกของหนัก เล่นเวทด้วยเทคนิคกลั้นหายใจ (Valsalva) หรืออาชีพที่ต้องออกแรงบ่อย เพิ่มแรงดันหลอดเลือดดำรอบทวาร
ท้องเสียเรื้อรัง/ระคายเคืองเยื่อบุ แม้ไม่ต้องเบ่งมาก แต่ถ่ายถี่ ระคายเคืองเยื่อบุ และเบาะหลอดเลือด ทำให้บวม และอักเสบง่าย
การตั้งครรภ์ และหลังคลอด ฮอร์โมนทำให้ผนังหลอดเลือดหย่อน ร่วมกับมดลูกที่โตเพิ่มแรงดันในอุ้งเชิงกราน จึงพบริดสีดวงช่วงไตรมาสท้าย และหลังคลอดได้บ่อย
ภาวะอ้วน และการนั่งนาน น้ำหนักกดลงอุ้งเชิงกราน เลือดไหลกลับยาก เสี่ยงคั่งบริเวณทวาร
อายุที่มากขึ้น/เนื้อเยื่อเสื่อม เส้นใยพยุง (connective tissue) เสื่อมตามวัย ทำให้เบาะหลอดเลือดหย่อน โผล่ได้ง่าย
ไอเรื้อรัง/โรคปอด/โรคที่เพิ่มแรงดันในท้อง การไอบ่อย ๆ ทำให้แรงดันช่องท้องพุ่งซ้ำ ๆ ส่งผลคล้ายการเบ่ง
ยาบางชนิด/พฤติกรรมอื่น เช่น ยาที่ทำให้ท้องผูก (โอปิออยด์ ยาบางกลุ่มแก้ภูมิแพ้/จิตเวช) การกลั้นอุจจาระบ่อย การขาดการเคลื่อนไหว

หมายเหตุ: ปัจจัยทางพันธุกรรมอาจมีส่วน ทำให้บางคนไวต่อการเกิดริดสีดวงมากกว่าคนอื่นแม้พฤติกรรมคล้ายกัน

อาการของริดสีดวงทวารในแต่ละระยะ

ริดสีดวงภายใน (Internal):
- ระยะที่ 1 (Grade I): ยังไม่โผล่ เลือดสดออกปนกระดาษหรือหยดในโถ ไม่ค่อยเจ็บ คัน/ระคายบ้าง
- ระยะที่ 2 (Grade II): โผล่ออกเวลาเบ่งถ่าย แต่ หดกลับเองได้ หลังถ่าย อาจมีมูกไหล แสบรอบทวาร
- ระยะที่ 3 (Grade III): โผล่ออก และ ต้องใช้มือดันกลับ เจ็บ หนักก้น เลือดออกง่าย การนั่ง/เดินนานระคายมาก
- ระยะที่ 4 (Grade IV): โผล่ออกตลอด ดันกลับไม่ได้ เสี่ยงบวมอักเสบ คั่งเลือด ขาดเลือด (strangulation) ปวดมาก มักมีมูก/สกปรกเปื้อนกางเกงใน คันเรื้อรัง
ริดสีดวงภายนอก (External): อาการเด่นคือ ปวดแสบปวดร้อน โดยเฉพาะเมื่อเกิด ก้อนเลือดคั่ง (thrombosed external hemorrhoid) จะเห็นเป็นก้อนแข็งสีม่วงน้ำเงินเจ็บมากเฉียบพลัน นั่งไม่ถนัด ใส่เสื้อผ้ารัดแน่นลำบาก หลังอักเสบยุบลงมักเหลือ ติ่งผิวหนัง (skin tag) ที่สกปรกง่าย
อาการร่วม/สัญญาณพบบ่อย: เลือดสดหลังถ่าย (มักไม่ปนกับอุจจาระ) คัน เหนอะหนะจากมูก ระคายผิวหนังรอบทวาร เจ็บขณะเช็ด ถ่ายติดขัดจากกลัวเจ็บ (ทำให้ท้องผูกยิ่งขึ้น เกิดวงจรซ้ำ)
ข้อควรระวัง: เลือดออกทางทวาร ไม่ได้มีสาเหตุจากริดสีดวงเสมอไป ในคนอายุ ≥40 ปี หรือมีปัจจัยเสี่ยงมะเร็งลำไส้ หากมีเลือดออกครั้งแรก/ผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อคัดกรองสาเหตุอื่นที่ร้ายแรงกว่า

ภาวะแทรกซ้อนของริดสีดวงทวารเมื่อปล่อยไว้ไม่รักษา

หากปล่อยริดสีดวงทวารโดยไม่ดูแลหรือปรับพฤติกรรม อาจลุกลาม และเกิดภาวะแทรกซ้อน ดังนี้

เลือดออกเรื้อรังจนโลหิตจาง (Iron-deficiency anemia) เลือดสดออกซ้ำ ๆ แม้ครั้งละไม่มาก แต่สะสมจนฮีโมโกลบินต่ำ อ่อนเพลีย หน้ามืด ใจสั่น เหนื่อยง่าย ต้องรักษาต้นเหตุ และเสริมธาตุเหล็ก/ให้เลือดในรายรุนแรง
ก้อนเลือดคั่ง และการอักเสบรุนแรง (Thrombosis/Inflammation) โดยเฉพาะริดสีดวงภายนอก ทำให้ปวดทรมานฉับพลัน ต้องรับยาแก้ปวด ประคบเย็น หรือทำหัตถการระบายลิ่มเลือดในช่วงเวลาที่เหมาะสม
ริดสีดวงภายในค้างนอก (Strangulated prolapse) ระยะ 4 ที่ดันกลับไม่ได้ ทำให้การไหลเวียนเลือดติดขัด เนื้อเยื่อบวมมาก ขาดเลือด เกิดแผล/เนื้อตาย ปวดมาก จำเป็นต้องพบแพทย์ด่วน
แผลถลอก เลือดหยุดยาก/แผลเป็น (Ulceration/Fibrosis) การเสียดสีกับอุจจาระหรือการเช็ดแรง ๆ ทำให้เกิดแผลซ้ำ เพิ่มโอกาสติดเชื้อ และเจ็บเรื้อรัง
การติดเชื้อ/ฝีทวาร (แม้พบไม่บ่อย) แผลหรือรอยฉีกขาดเป็นทางให้เชื้อแบคทีเรียเข้าสู่เนื้อเยื่อ เกิดหนอง ปวด บวม แดง ร้อน มีไข้ ต้องระบายหนอง และให้ยาปฏิชีวนะ
ปัญหาผิวหนัง และความสะอาด (Pruritus ani/dermatitis) มูกไหล และความชื้นทำให้ผิวหนังรอบทวารอักเสบ คัน แสบ เกิดผื่น และการติดเชื้อราแทรกซ้อนได้
คุณภาพชีวิตถดถอย ปวด/คันเรื้อรัง นอนไม่หลับ ไม่มั่นใจ เลี่ยงกิจกรรม อึดอัดเมื่อต้องเดินทางไกล หรือนั่งทำงานนาน ๆ ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงาน และสุขภาวะจิตใจ

สรุป เหตุผลที่ต้องรักษาแต่เนิ่น ๆ: ลดเลือดออก และอาการปวด ป้องกันภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง เลี่ยงการลุกลามไปสู่ระยะที่ต้องทำหัตถการ/ผ่าตัด และคืนคุณภาพชีวิตให้เร็วที่สุด

การวินิจฉัยริดสีดวงทวาร

ซักประวัติ (History taking) แพทย์จะเริ่มจากสอบถามอาการ และพฤติกรรมของผู้ป่วย เช่น
- อาการหลัก: มีเลือดออกขณะถ่ายหรือไม่ สีเลือดสดหรือคล้ำ
- ระยะเวลา และความถี่ของอาการ
- อาการร่วม: เจ็บ แสบ คัน หนักก้น ก้อนโผล่
- ประวัติท้องผูกเรื้อรัง/ท้องเสีย
- พฤติกรรมการนั่งถ่ายนาน/ยกของหนัก
- โรคประจำตัวหรือยาที่ใช้อยู่ (เช่น ยาละลายลิ่มเลือด)
- ประวัติครอบครัวเกี่ยวกับโรคทางลำไส้ เช่น มะเร็งลำไส้

จุดสำคัญ: อาการเลือดออกทางทวารหนัก ไม่ใช่เสมอว่ามาจากริดสีดวงทวาร อาจเป็นโรคร้ายแรง เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่ จึงจำเป็นต้องซักประวัติ และตรวจเพิ่มเติมอย่างละเอียด

การตรวจร่างกาย (Physical examination)
- การตรวจด้วยตา (Inspection): สังเกตบริเวณรอบทวารว่ามีก้อนโป่งพอง ติ่งเนื้อ หรือรอยแตก/อักเสบ
- การตรวจทางทวารด้วยนิ้ว (Digital rectal examination): ใช้นิ้วสอดเข้าไปคลำก้อน ความนุ่มแข็ง หรือหาสิ่งผิดปกติอื่น ๆ
- การตรวจด้วยเครื่องมือส่องทวาร (Anoscopy/Proctoscopy): เป็นการส่องเข้าไปดูภายในทวารตรงโดยตรง เพื่อประเมินขนาด ตำแหน่ง และจำนวนของริดสีดวง รวมถึงหาสาเหตุอื่น ๆ
การตรวจเพิ่มเติม (Further investigations) แพทย์อาจแนะนำการตรวจเพิ่มเติมหากมีความเสี่ยงหรืออาการที่ไม่ชัดเจน เช่น
- Sigmoidoscopy: ส่องกล้องเข้าไปตรวจดูไส้ตรง และลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย
- Colonoscopy: ส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ทั้งหมด เหมาะกับผู้ที่มีอายุ >40 ปี หรือมีอาการเลือดออกซ้ำที่อาจสัมพันธ์กับมะเร็งลำไส้
- Complete blood count (CBC): ตรวจเลือดเพื่อดูภาวะโลหิตจางจากการเสียเลือดเรื้อรัง
การแยกโรค (Differential diagnosis)
- อาการเลือดออก และเจ็บทวารหนักอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น
- แผลปริทวาร (Anal fissure)
- ฝีทวารหนัก (Perianal abscess)
- มะเร็งลำไส้ใหญ่ และไส้ตรง
- โพลิปในลำไส้ (Colorectal polyps)
- โรคลำไส้อักเสบ (Inflammatory bowel disease)

ดังนั้น การวินิจฉัยที่ถูกต้องจึงต้องอาศัยทั้งการซักประวัติ การตรวจร่างกาย และเครื่องมือทางการแพทย์ร่วมกัน

การรักษาริดสีดวงทวาร

การรักษาริดสีดวงทวาร มีหลายวิธีตั้งแต่การปรับพฤติกรรมและใช้ยา ไปจนถึงการทำหัตถการหรือผ่าตัด ขึ้นอยู่กับชนิดของริดสีดวง (ภายในหรือภายนอก) ระดับความรุนแรง (ตั้งแต่ระดับ 1–4) ความรบกวนต่อการใช้ชีวิต ภาวะแทรกซ้อน และโรคร่วมของผู้ป่วย โดยมีเป้าหมายเพื่อหยุดเลือด บรรเทาอาการปวด ลดการอักเสบ ช่วยให้ขับถ่ายได้เป็นปกติ และป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำอีก

การดูแลแบบอนุรักษ์ (Conservative management) ในระยะเริ่มต้นหรืออาการไม่รุนแรง การดูแลแบบไม่ผ่าตัดมักได้ผลดี และเป็นพื้นฐานสำคัญของการรักษาทุกรูปแบบ
- การปรับพฤติกรรมและโภชนาการ
  - ทำให้อุจจาระนุ่ม ขับถ่ายเป็นเวลา ลดแรงเบ่ง และไม่ใช้เวลานั่งชักโครกนาน
  - กินผัก ผลไม้ และธัญพืชเต็มเมล็ดเพิ่มใยอาหาร หรือเสริมใยอาหารชนิดละลายน้ำ (เช่น psyllium) ให้ได้วันละ 25–35 กรัม โดยเพิ่มปริมาณอย่างค่อยเป็นค่อยไปเพื่อป้องกันท้องอืด
  - ดื่มน้ำวันละ 1.5–2 ลิตร (หากไม่มีโรคที่ต้องจำกัดน้ำ) เพื่อให้อุจจาระชุ่มชื้น
  - สร้างนาฬิกาขับถ่าย หลังอาหารเช้า เพราะเป็นช่วงที่ลำไส้ใหญ่ทำงานดีที่สุด
  - ลดเวลานั่งชักโครกไม่เกิน 3–5 นาที และหลีกเลี่ยงเล่นโทรศัพท์ในห้องน้ำ
  - ใช้ที่วางเท้าช่วยให้ท่านั่งคล้ายยอง ๆ เพื่อให้อุจจาระออกง่าย
  - หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือการกลั้นหายใจแรง ๆ (ท่าวาลซัลวา)
- ยา และการประคับประคอง
  - ยาเหน็บทวาร (Suppository) ใช้ในริดสีดวงภายใน เพื่อช่วยลดอักเสบ บรรเทาปวด และลดบวม มักมียาชา หรือสเตียรอยด์อ่อนผสมอยู่ ควรใช้ตามคำแนะนำของแพทย์เพื่อป้องกันผลข้างเคียง
  - ยาทาเฉพาะที่ ช่วยลดปวด แสบ คัน หรือบวม เช่น ยาชาเฉพาะที่ หรือครีมสเตียรอยด์อ่อน (ใช้ระยะสั้นเท่านั้น)
  - ยานิ่มอุจจาระ หรือยาระบายอ่อน เพื่อให้อุจจาระไม่แข็งเกินไป
  - อาบหรือแช่น้ำอุ่น (sitz bath) วันละ 2–3 ครั้ง โดยเฉพาะหลังถ่าย ช่วยคลายกล้ามเนื้อ ลดปวด และลดบวม
  - ยากลุ่มฟลาโวนอยด์ หรือ venoactive agents (ในบางราย) ช่วยลดบวมและความเปราะของหลอดเลือด โดยใช้ภายใต้คำแนะนำแพทย์
หัตถการผู้ป่วยนอก (Minimally invasive office procedures) เหมาะกับริดสีดวงภายในระยะ 1–3 ที่ไม่ตอบสนองต่อการดูแลทั่วไป หรือมีเลือดออกซ้ำ เช่น
- การรัดยาง (Rubber Band Ligation; RBL) รัดฐานก้อนให้ขาดเลือดและหลุดออกเองภายใน 7–10 วัน
- การฉีดสารทำให้หลอดเลือดฝ่อ (Injection sclerotherapy) ฉีดสารให้ผนังหลอดเลือดติดกันเพื่อลดเลือดออก
- การจี้ด้วยแสงอินฟราเรด หรือความร้อน (Infrared coagulation, bipolar/thermal coagulation) เพื่อให้เนื้อเยื่อหดตัว ลดเลือดออก
- Doppler-guided Hemorrhoidal Artery Ligation (HAL/THD) ผูกหลอดเลือดที่เลี้ยงก้อนและยกเนื้อเยื่อที่หย่อน เหมาะกับระยะ 2–3
การผ่าตัด (Surgical management) พิจารณาในรายที่เป็นระยะ 3–4 หรือมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ขาดเลือด คั่งนอก หรือติดเชื้อ
- การตัดก้อนริดสีดวง (Conventional hemorrhoidectomy) มีประสิทธิภาพสูง เหมาะกับก้อนใหญ่หลายก้อน
- การเย็บกระชับเยื่อบุด้วยเครื่อง (Stapled hemorrhoidopexy) เหมาะกับริดสีดวงภายในที่หย่อน
- การกรีดระบายลิ่มเลือด (Excision of thrombosed external hemorrhoid) ในกรณีริดสีดวงภายนอกที่ปวดเฉียบพลัน
การดูแลหลังการรักษา
- รักษาให้อุจจาระนุ่ม ดื่มน้ำมากพอ และกินใยอาหารต่อเนื่อง
- แช่น้ำอุ่นวันละหลายครั้ง โดยเฉพาะหลังถ่าย
- ทำความสะอาดอย่างอ่อนโยน ซับให้แห้ง
- เดินเบา ๆ กระตุ้นการไหลเวียน หลีกเลี่ยงยกของหนัก
- หากมีเลือดออกมาก ปวดรุนแรง ไข้ หรือถ่ายไม่ออก ควรรีบพบแพทย์ทันที

การป้องกันไม่ให้เกิดริดสีดวงทวาร

การป้องกันคือ การดูแลแบบยั่งยืน หลังอาการดีขึ้นแล้ว เพื่อลดโอกาสกำเริบ และยืดผลลัพธ์ของการรักษา

การจัดการขับถ่าย ปรับใยอาหาร และน้ำให้ได้ระดับที่ทำให้อุจจาระ นิ่ม-เป็นแท่ง ขับถ่ายง่ายเป็นจังหวะ ฝึกถ่ายหลังอาหารเช้า ไม่กลั้นทันทีที่ปวด ลดเวลานั่งชักโครกให้สั้นที่สุด และใช้ท่านั่งที่ช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อรอบทวาร
โภชนาการ และไลฟ์สไตล์ เพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชเต็มเมล็ด ถั่ว เมล็ดพืช หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป/หวานจัดที่ทำให้ท้องผูก ดื่มน้ำสม่ำเสมอ ออกกำลังกายระดับปานกลางสัปดาห์ละอย่างน้อย 150 นาที ควบคุมน้ำหนัก ลดการนั่งทำงานต่อเนื่องนาน ๆ ด้วยการลุกยืดเหยียดทุก 45–60 นาที
สุขอนามัย และการดูแลผิวบริเวณทวาร รักษาความแห้ง และสะอาดอย่างอ่อนโยน หากมีมูกหรือชื้นง่ายอาจใช้แผ่นซับชนิดไม่ระคายเคือง เปลี่ยนบ่อย ๆ หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีกลิ่น/แอลกอฮอล์
การหลีกเลี่ยงตัวกระตุ้น หลีกเลี่ยงยกของหนักหรือการเกร็งกลั้นหายใจแรง ๆ หากจำเป็นให้ใช้เทคนิคยกอย่างถูกต้อง ปรับการฝึกเวทไม่ให้เพิ่มแรงดันในท้องมากเกินไป จัดการภาวะไอเรื้อรัง/โรคปอดให้ดี ลดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในรายที่ทำให้ถ่ายไม่ปกติ
การทบทวนยา และโรคร่วม ยาบางชนิดทำให้ท้องผูก (เช่น โอปิออยด์ ยากลุ่มต้านโคลิเนอร์จิกบางชนิด) ปรึกษาแพทย์เรื่องทางเลือก การปรับขนาดยา หรือมาตรการป้องกันท้องผูกร่วมด้วย ในหญิงตั้งครรภ์หรือหลังกำเนิดบุตร ให้ให้ความสำคัญกับใยอาหาร น้ำ การแช่น้ำอุ่น และการลุกเดินเร็ว
สัญญาณเตือนที่ไม่ควรนิ่งนอนใจ เลือดออกมากขึ้น หน้ามืด ซีด ปวดรุนแรงเฉียบพลัน ก้อนค้างนอกดันกลับไม่ได้ ไข้ หนาวสั่น กลั้นถ่าย/ปัสสาวะลำบาก ควรพบแพทย์ทันทีเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับริดสีดวงทวาร

Q : ริดสีดวงทวาร คืออะไร?
A : ริดสีดวงทวารคือภาวะที่หลอดเลือดดำบริเวณทวารหนัก และไส้ตรงโป่งพองหรือบวมผิดปกติ จนกลายเป็นก้อนเนื้อเล็ก ๆ ทำให้เกิดอาการเลือดออก เจ็บ ปวด หรือคันบริเวณทวารหนัก

Q : ริดสีดวงทวารเกิดจากสาเหตุอะไร?
A : สาเหตุหลักมาจากการเบ่งถ่ายแรง ๆ หรือบ่อยครั้ง การท้องผูกเรื้อรัง การนั่งถ่ายนาน ขาดใยอาหาร ดื่มน้ำน้อย การยกของหนัก ภาวะอ้วน การตั้งครรภ์ รวมถึงอายุที่มากขึ้นทำให้เนื้อเยื่อเสื่อม

Q : ริดสีดวงทวารมีกี่ชนิด?
A : แบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลัก ได้แก่

ริดสีดวงภายใน (Internal Hemorrhoids) เกิดในไส้ตรงตอนใน มักไม่เจ็บแต่เลือดออกง่าย
ริดสีดวงภายนอก (External Hemorrhoids) เกิดที่ปากทวาร มักเจ็บ ปวด และอาจมีก้อนเลือดคั่ง

Q : อาการบ่งบอกว่ากำลังเป็นริดสีดวงทวารมีอะไรบ้าง?
A : อาการที่พบบ่อย ได้แก่ เลือดสดออกขณะถ่ายอุจจาระ มีก้อนบวมยื่นออกมาจากทวาร เจ็บ แสบ คัน หรือรู้สึกไม่ถ่ายหมด หากอาการรุนแรงขึ้น ก้อนอาจโผล่ออกมาตลอด และดันกลับไม่ได้

Q : ริดสีดวงทวารอันตรายหรือไม่?
A : แม้ไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่หากปล่อยไว้อาจทำให้เลือดออกเรื้อรังจนเกิดภาวะโลหิตจาง เกิดก้อนเลือดคั่ง เจ็บปวดรุนแรง การติดเชื้อ หรือคุณภาพชีวิตแย่ลง จึงควรรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ

Q : วิธีรักษาริดสีดวงทวารมีอะไรบ้าง?
A : การรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรง ตั้งแต่การปรับพฤติกรรม รับประทานอาหารที่มีกากใยสูง ดื่มน้ำมากขึ้น ใช้ยาทาหรือยานิ่มอุจจาระ ไปจนถึงการรักษาด้วยหัตถการ เช่น การรัดยาง การจี้เลเซอร์ หรือการผ่าตัดในรายที่อาการรุนแรง

Q : การรักษาริดสีดวงด้วยเลเซอร์คืออะไร?
A : เป็นการใช้พลังงานเลเซอร์รักษาก้อนริดสีดวงโดยตรง ทำให้เจ็บน้อยลง แผลเล็ก ฟื้นตัวไว ลดโอกาสเกิดซ้ำ จึงได้รับความนิยมในสถานพยาบาลหลายแห่ง

Q : ริดสีดวงทวารสามารถหายเองได้หรือไม่?
A : หากเป็นระยะเริ่มต้น อาการอาจทุเลาลงได้เมื่อปรับพฤติกรรม แต่โดยทั่วไปหากก้อนริดสีดวงโผล่ออกมาแล้ว มักไม่หายเอง ควรพบแพทย์เพื่อรับการรักษาที่เหมาะสม

Q : จะป้องกันไม่ให้เป็นริดสีดวงทวารได้อย่างไร?
A : รับประทานอาหารที่มีเส้นใยสูง ดื่มน้ำเพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ฝึกขับถ่ายเป็นเวลา ไม่กลั้นอุจจาระ และหลีกเลี่ยงการนั่งถ่ายนาน ๆ รวมถึงการยกของหนัก

Q : เมื่อไรควรไปพบแพทย์?
A : ควรพบแพทย์ทันทีหากมีอาการเลือดออกมากขึ้น เจ็บปวดรุนแรง ก้อนริดสีดวงดันกลับไม่ได้ หรือสงสัยว่าอาการเลือดออกอาจมาจากโรคอื่น เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่ โดยเฉพาะผู้ที่อายุมากกว่า 40 ปี

ทำไมควรรักษาริดสีดวงทวาร ที่ ภูเก็ต เมดิคอล คลินิก

สำหรับผู้ป่วยในภูเก็ต และจังหวัดใกล้เคียง การเข้ารับการดูแลใกล้บ้านช่วยให้ เริ่มรักษาได้เร็ว ติดตามต่อเนื่องได้ครบ และลดค่าใช้จ่ายแฝงจากการเดินทาง จุดเด่นที่ผู้ป่วยมักให้ความสำคัญ มีดังนี้

ความเชี่ยวชาญ และแนวทางตามหลักฐาน
มีทีมแพทย์ที่คุ้นเคยกับโรคทวารหนัก และลำไส้ตรง ประเมินแบบองค์รวม ตั้งแต่การปรับพฤติกรรม การใช้ยา ไปจนถึงการเลือกหัตถการ/ผ่าตัดที่เหมาะกับแต่ละราย ตามแนวทางที่มีหลักฐานสนับสนุน
เทคโนโลยี และหัตถการที่ทันสมัย
รองรับทางเลือกผู้ป่วยนอก เช่น การรัดยาง การฉีดสกเลอโรซานท์ การจี้อินฟราเรด/ความร้อน รวมถึงเทคโนโลยีเลเซอร์ และแนวทางผูกหลอดเลือดด้วยโดปเลอร์ (ตามความเหมาะสมของราย) เพื่อลดความเจ็บ และฟื้นตัวเร็วขึ้น
แผนดูแลหลังทำ และการป้องกันซ้ำ
ออกแบบแผน post-procedure care + relapse prevention รายบุคคล เน้นการปรับใยอาหาร น้ำ ยานิ่มอุจจาระชั่วคราว เทคนิคการถ่าย และการดูแลผิวบริเวณทวาร พร้อมนัดติดตามเพื่อประเมินผลจริง
ความสะดวกสบาย และความเป็นส่วนตัว
กระบวนการนัดหมายที่เป็นมิตร การดูแลอย่างเคารพความเป็นส่วนตัว และการสื่อสารชัดเจนทั้งก่อนทำ ระหว่างทำ และหลังทำ เหมาะกับทั้งคนไทยและชาวต่างชาติที่พำนักหรือท่องเที่ยวในภูเก็ต
ความคุ้มค่า และโปร่งใส
อธิบายทางเลือก ค่าใช้จ่ายโดยประมาณ ความเสี่ยง-ประโยชน์ และความคาดหวังในการฟื้นตัวอย่างโปร่งใส เพื่อให้ผู้ป่วยตัดสินใจได้อย่างมั่นใจ

หมายเหตุ: รายละเอียดวิธีรักษาที่เหมาะสมที่สุดแตกต่างกันตามอาการ ระยะโรค โรคร่วม และยาที่ใช้อยู่ ควรเข้ารับการประเมินแบบตัวต่อตัวเพื่อจัดแผนที่ พอดีตัว จริง ๆ

อ่านบทความอื่นๆ เพิ่มเติม

การปล่อยริดสีดวงทวารไว้โดยไม่รักษาอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ และไม่เพียงแต่ทำลายสุขภาพร่างกาย แต่ยังส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว การเข้ารับการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจึงเป็นสิ่งจำเป็น ที่ภูเก็ตมีโรงพยาบาล และคลินิกที่พร้อมดูแลผู้ป่วยด้วยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ และเทคโนโลยีการรักษาที่ทันสมัย ผู้ที่มีอาการหรือสงสัยว่าตนเองเป็นริดสีดวงทวารไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ ควรรีบเข้ารับการตรวจ และรับคำแนะนำจากแพทย์ เพื่อให้สามารถกลับมามีชีวิตที่แข็งแรง และมั่นใจได้อีกครั้ง

ช่องทางการติดต่อ

สาขาลากูน่า

ภูเก็ต เมดิคอล คลินิก สาขาลากูน่า ตั้งอยู่ที่ 58/1 ตำบลเชิงทะเล อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต 83100
เปิดบริการทุกวัน จันทร์ – อาทิตย์ 09.00 – 22.00 น.
สอบถามผ่าน Line id. @pmcphuket (มี @ ด้วยนะครับ)
เบอร์โทรติดต่อ 096 236 2449
แผนที่คลินิก https://maps.app.goo.gl/SXaeLrSU9Lx47YPH6
จองคิวตรวจออนไลน์ https://pmclaguna.youcanbook.me

สาขาในเมือง

ภูเก็ต เมดิคอล คลินิก สาขาเมืองภูเก็ต ตั้งอยู่ที่ 41/7-41/8 ตำบลตลาดเหนือ อำเภอเมืองภูเก็ต จ.ภูเก็ต 83000
เปิดบริการทุกวัน จันทร์ – อาทิตย์ 09.00 – 20.00 น.
สอบถามผ่าน Line id. @pmcphuket (มี @ ด้วยนะครับ)
เบอร์โทรติดต่อ 096 228 2449
แผนที่คลินิก https://maps.app.goo.gl/yeU9qNArGg3qdwZw9
จองคิวตรวจออนไลน์ https://pmctown.youcanbook.me

สาขาหอนาฬิกา

ภูเก็ต เมดิคอล คลินิก สาขาหอนาฬิกา ตั้งอยู่ที่ 206/8 ถ. ภูเก็ต ต.ตลาดใหญ่ อำเภอเมืองภูเก็ต ภูเก็ต 83000
เปิดบริการทุกวัน จันทร์ – อาทิตย์ 12.00 – 20.00น. (ช่วงเเรก)
สอบถามผ่าน Line id. @pmcphuket (มี @ ด้วยนะครับ)
เบอร์โทรติดต่อ 096 696 2449
แผนที่คลินิก https://maps.app.goo.gl/svPvTabmmD1DHe9v9
จองคิวตรวจออนไลน์ https://phuketmedicalclinic.youcanbook.me

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization (WHO). Proctology and Anorectal Disorders: Guidance on prevention and treatment of hemorrhoids. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.who.int
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Hemorrhoids. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/hemorrhoids
American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS). Hemorrhoids: Symptoms and Treatments. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://fascrs.org/patients/disease-condition/hemorrhoids
พบแพทย์. ภาวะแทรกซ้อนของโรคริดสีดวง. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.pobpad.com/ภาวะแทรกซ้อนของโรคริดสีดวง
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลโรคริดสีดวงทวารและแนวทางการดูแลรักษา. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.dms.moph.go.th

Sign up for Newsletter

Uncategorized